6 โรคทุเรียนที่มากับหน้าฝน–พายุ อาการและการจัดการ

สภาพอากาศเช้าฝนตก บ่ายแดดออก เย็นฟ้าครึ้ม แบบนี้ต้นทุเรียนจะเป็นโรคไหม มีโรคอะไรต้องระวัง มาดูกัน
ทำไมถึงมีโรคในทุเรียน
โรคพืชมักเกิดจาก 3 ปัจจัยหรือ “สามเหลี่ยมโรคพืช” ได้แก่ (1) พืชอาศัย เช่น ทุเรียน มังคุด เงาะ (2) เชื้อสาเหตุที่อยู่ในดิน น้ำ หรือลม (3) สภาพแวดล้อม เช่น ฝน แดด ความชื้น สภาพแปลง เมื่อต้นอ่อนแอ เชื้อรุนแรงหรืออยู่ในระยะระบาด ประกอบกับฝนตกชุก ความชื้นสูง ฝนสลับแดดจนอากาศร้อนชื้น จึงเกิดโรคได้
1. โรครากเน่าโคนเน่า
เชื้อสาเหตุ Phytophthora palmivora · พบช่วงฝนตก ความชื้นในแปลงสูง · อาการ: ราก ลำต้น กิ่ง มีแผลสีน้ำตาลฉ่ำน้ำ บางต้นมีน้ำเยิ้มสีน้ำตาล ใบเหลือง ใบสลด · จัดการ: ทำแผลที่รากและลำต้นด้วยยากลุ่มดูดซึม เช่น เมทาแลกซิล (ไฟแทป-เอ็ม) + ไพราโคลสโตรบิน (เฮดไลน์), กลุ่มสโตรบิลูริน (เอวิโต้, ออติวา) + แมนโคเซบ (ไตรเด็กซ์ ดีเอฟ, ท็อปกัน)
2. โรคกิ่งแห้ง
เชื้อสาเหตุ Fusarium spp. · อากาศร้อนชื้น 25-30°C · อาการ: แผลช้ำสีน้ำตาลอมม่วง ขอบแผลน้ำตาลเข้ม กิ่งแห้ง ใบตกและเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหลุดร่วง พบสปอร์สีขาวหรือสีชมพูปนส้มบนกิ่ง · จัดการ: ตัดกิ่งเป็นโรคเหนือแผลแล้วเผาทำลายนอกแปลง ฉีดพ่นสารเช่น ฟลูออกซาสโตรบิน (เอวิโต้) + แมนโคเซบ, ไพราโคลสโตรบิน (เฮดไลน์, สโตนเฮนจ์), เฮกซะโคนาโซล (เอราวิล, แอนวิล, คอนเนคโซล), เชื้อบาซิลลัส ซับทีลิส (ลาร์มิน่า)
3. โรคราสีชมพู
เชื้อสาเหตุ Phanerochaete salmonicolor · ฝนตกชุก ความชื้นสูง · อาการคล้ายกิ่งแห้ง แต่แยกได้จากเส้นใย — ฟิวซาเรียมเส้นใยเป็นจุดสีขาว/ชมพูปนส้ม ส่วนราสีชมพูเส้นใยสีขาวครีม/ขาวอมชมพูเกาะกันเป็นปื้นแผ่น กิ่งเหี่ยวแห้ง ใบเหลืองร่วง · จัดการ: ตัดกิ่งเป็นโรคเผาทำลาย ฉีดพ่นสารกลุ่มคอปเปอร์ (แบ็ดจ์ เอสซี, ไอโรเน่, ฟังกูราน), กลุ่มสโตรบิลูริน + แมนโคเซบ
4. โรคราใบติด
เชื้อสาเหตุ Rhizoctonia solani · ฝนตกชุก ความชื้นสูง ฝนสลับแดด · อาการ: ใบคล้ายโดนน้ำร้อนลวก ขอบแผลไม่ชัด ระยะลุกลามใบติดกันเป็นกระจุกด้วยเส้นใยสีขาว ต่อมาใบแห้งร่วงเหลือแต่กิ่ง · จัดการ: ตัดแต่งกิ่งให้โปร่งแดดส่องถึง ตัดกิ่งและเก็บใบร่วงไปเผา ฉีดพ่นแมนโคเซบ (ไตรเด็กซ์ ดีเอฟ, ท็อปกัน), เฮกซะโคนาโซล (เอราวิล, แอนวิล, คอนเนคโซล)
5. โรคใบไหม้จากแอนแทรคโนส
เชื้อสาเหตุ Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum zibethinus · พบฤดูฝนและฤดูร้อน แพร่ดีช่วงมีลมและฝน · อาการ: เข้าทำลายระยะใบอ่อน แผลเป็นจุดสีดำเล็กเรียงซ้อนกัน กลางจุดสีเทา ขอบแผลสีเหลือง หากเข้าช่วงดอกทำให้ดอกเน่าแห้งร่วง · จัดการ: ลดความชื้นในทรงพุ่ม กำจัดวัชพืช ฉีดพ่นไดฟีโนโคนาโซล (เค็นจิ), โพรพิเนบ (แอนทราโคล), แมนโคเซบ (ไตรเด็กซ์ ดีเอฟ, ท็อปกัน)
6. โรคใบจุดสาหร่าย (ใบจุดสนิม)
เชื้อสาเหตุ สาหร่ายสีเขียว Cephaleuros solutus · ฝนตกชุก ความชื้นสูง · อาการ: พบจุดสปอร์สีเขียวหรือสีส้มฟูกระจายทั้งใบและกิ่ง · จัดการ: ลดความชื้นในทรงพุ่ม ฉีดพ่นสารกลุ่มคอปเปอร์ (แบ็ดจ์ เอสซี, ไอโรเน่, ฟังกูราน), แมนโคเซบ (ไตรเด็กซ์ ดีเอฟ, ท็อปกัน)
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หน้าฝนทุเรียนเสี่ยงโรคอะไรบ้าง?
ที่พบบ่อยมี 6 โรค คือ รากเน่าโคนเน่า (ไฟทอปธอร่า), กิ่งแห้ง (ฟิวซาเรียม), ราสีชมพู, ราใบติด, ใบไหม้แอนแทรคโนส และใบจุดสาหร่าย/ใบจุดสนิม
ทำไมหน้าฝนถึงเป็นโรคง่าย?
เพราะครบองค์ประกอบ “สามเหลี่ยมโรคพืช” คือ พืชอาศัย + เชื้อสาเหตุ + สภาพแวดล้อม โดยฝนตกชุก ความชื้นสูง และฝนสลับแดดจนอากาศร้อนชื้น เอื้อต่อการระบาดของเชื้อ
ราสีชมพูกับกิ่งแห้งแยกกันยังไง?
ดูจากเส้นใย — ฟิวซาเรียม (กิ่งแห้ง) เส้นใยเป็นจุดสีขาวหรือชมพูปนส้ม ส่วนราสีชมพูเส้นใยสีขาวครีม/ขาวอมชมพูเกาะกันเป็นปื้นแผ่น
ลดโรคหน้าฝนได้ยังไง?
ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่งลดความชื้น กำจัดวัชพืช ตัดกิ่งที่เป็นโรคไปเผาทำลายนอกแปลง และฉีดพ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อราให้ตรงกับกลุ่มเชื้อของแต่ละโรค
บทความที่เกี่ยวข้อง
ปรึกษาการดูแลสวนทุเรียนเพิ่มเติมกับทีมชัยพฤกษ์ อโกรเทค — บอกพืช ระยะ และอาการได้เลย